Bewegen en sport

In het kort

Voldoende en gevarieerd bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Basisscholen spelen een belangrijke rol in het stimuleren van bewegen, omdat kinderen daar een groot deel van hun tijd doorbrengen. Steeds meer scholen werken daarom aan het stimuleren van bewegen gedurende de schooldag. Maar hoe kan je dit als school aanpakken? En waar begin je? De Gezonde Basisschool van de Toekomst neemt u mee in het stimuleren van bewegen voor, tijdens en na de schooldag! 

Bewegen met impact

Scholen binnen De Gezonde Basisschool van de Toekomst zorgen ervoor dat alle leerlingen minimaal drie dagen per week 60 minuten gestimuleerd worden om te bewegen, naast twee kwalitatief goede gymlessen. Er wordt gestreefd naar meer beweegmomenten, passend bij de school en het rooster. Denk bijvoorbeeld aan aanpassingen aan het schoolplein en het integreren van bewegen in het schoolbeleid. Wil je meer weten over de praktische organisatie van meer bewegen op school? Kijk dan eens op deze pagina.
 

Kwalitatieve gymlessen

Gymlessen vormen de basis voor vaardig en met plezier leren bewegen. Deze lessen worden gegeven door bevoegde leerkrachten of vakleerkrachten. Gebruik de scan bewegingsonderwijs van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) om inzicht te krijgen in de kwaliteit van de gymlessen op jouw school.
 

School(plein)

De inrichting van de school en het schoolplein dragen bij aan het beweeggedrag van kinderen:
  • Schoolplein: een uitdagend, groen en gevarieerd schoolplein nodigt uit tot spelen, bewegen en buitenlessen. Gebruik de Toolkit Schoolpleinen voor concrete tips.
  • Schoolinrichting: denk aan symbolen op de vloer, hoeken op de gang of speelmaterialen in centrale ruimtes.
  • Begeleid bewegen: beweegactiviteiten tijdens de schooldag kunnen worden begeleid door:
    - Pedagogisch medewerkers;
    - Onderwijsassistenten of sportcoaches;
    - Buurtsportcoaches, stagiaires of vrijwilligers.
Zo ontstaat een veilige en stimulerende beweegomgeving.


Bewegen in schoolbeleid

Om meer bewegen structureel onderdeel te maken van de school, is het belangrijk dat dit wordt vastgelegd in het schoolbeleid. Een goed beweegbeleid helpt scholen om op een structurele manier bij te dragen aan de motorische, sociale en emotionele ontwikkeling van leerlingen. KVLO en Kenniscentrum Sport & Bewegen maakten een voorbeeld sportbeleid. Dit voorbeeldbeleid kun je gebruiken als basis en aanpassen aan de situatie, ambities en mogelijkheden van jouw school. Het voorbeeldbeleid is hier te vinden. 


Beweegmomenten tijdens de les

Zitten en leren kunnen prima worden afgewisseld. Dit kunnen actieve pauzes zijn, gymlessen, drama of dans, maar ook bijvoorbeeld een energizer. Deze afwisseling zorgt voor dynamiek tijdens de schooldag.
  • Energizers: korte beweegtussendoortjes die concentratie en werkhouding verbeteren.
  • Meer tips: lees meer over erkende beweeginterventies op Alles over Sport.


Naschoolse sport- en spelactiviteiten

Na schooltijd is er ruimte voor extra beweging. Samenwerking met sportverenigingen of buurtsportcoaches maakt het aanbod breder en aantrekkelijker. Organiseer activiteiten die aansluiten bij de behoeften en interesses en direct na schooltijd om zoveel mogelijk kinderen te bereiken. Kennismaking met een breed scala aan sport- en beweegmogelijkheden trekt kinderen vervolgens wellicht over de streep om zich aan te sluiten bij een sportvereniging!

Hoe ziet het sport-, spel- en cultuuraanbod er uit?

In deze video legt Marc, kwartiermaker van De Gezonde Basisschool van de Toekomst, uit hoe het sport- en spelaanbod eruit kan zien. 
Om deze inhoud te zien dien je externe marketing cookies te accepteren.
Akkoord

Achtergrond

Waarom is bewegen belangrijk?

Bewegen is niet alleen leuk, kinderen hebben het nodig. Het maakt ze fit, energiek en helpt bij een gezond gewicht. Kinderen die genoeg bewegen, ontwikkelen sterkere spieren en botten, een betere motoriek en hebben minder kans op overgewicht en (chronische) ziekten, nu en later. Maar bewegen doet méér. Tijdens sport en spel leren kinderen samenwerken, doorzetten en omgaan met emoties. Bewegen versterkt het zelfvertrouwen en vermindert stress of somberheid. Het helpt ook bij het leren: kinderen zijn alerter, kunnen zich beter concentreren en plannen.
 
Bewegen gaat niet ten koste van schoolprestaties, integendeel. Korte beweegtussendoortjes hebben juist een positief effect op de werkhouding. Veel leerkrachten merken dat leerlingen na beweging beter opletten en geconcentreerder aan het werk gaan. Win-win dus! Bovendien draagt bewegen op school bij aan kansengelijkheid. Niet alle kinderen hebben thuis dezelfde mogelijkheden om te sporten: soms is er geen geld, of wordt er simpelweg weinig belang aan gehecht. Door dagelijks op school voldoende te bewegen, krijgen álle kinderen – ongeacht achtergrond – de kans om actief te zijn en gezond op te groeien. Dat maakt het verschil.
 

Hoeveel beweging heeft een kind nodig?

Kinderen kunnen bijna niet te veel bewegen. Daarom geldt: bewegen is goed, meer bewegen is beter. Volgens de landelijke beweegrichtlijnen hebben kinderen elke dag minstens één uur matige tot intensieve beweging nodig, en drie keer per week spier- en botversterkende activiteiten. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn: rennen, klimmen, fietsen naar school, springen of dansen, alle beweging telt mee. Het is belangrijk dat bewegen en stilzitten elkaar op een schooldag afwisselen. Wat kinderen daarvoor nodig hebben? Tijd, ruimte en iemand die ze enthousiasmeert. Een spelbegeleider of actieve leerkracht kan het verschil maken door kinderen uit te dagen en in beweging te krijgen.

Inspirerende sportieve scholen

In 2024 werd CBS De Waterhof bekroond tot sportiefste basisschool van Nederland.
Beweging en sport zijn hier verweven met het lesprogramma. Cognitieve en fysieke activiteiten worden afgewisseld, net als prikkelrijke en prikkelarme momenten. Leerlingen zitten nooit langer dan 30 minuten stil en zijn veel buiten. Benieuwd hoe CBS De Waterhof dit heeft gerealiseerd?
  • De dynamische schooldag op basisschool de Waterhof in Delft | Filmpje
  • Zo verloopt de dynamische schooldag op de Waterhof - de sportiefste basisschool van Nederland | Artikel

Andere sportieve scholen

Handige informatie en tips

  • De Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding geeft tips voor goed bewegingsonderwijs | Impuls Bewegingsonderwijs
  • Het thema Bewegen en Sport op een blijvende manier implementeren? Dat kan zo | Gezonde School

Stappenplan

Voor scholen die aan de slag willen met beweging en sport, heeft De Gezonde Basisschool van de Toekomst een stappenplan opgezet.

Stap 1

Bij de start van De Gezonde Basisschool van de Toekomst is het slim om helder te krijgen wat een school al doet op het gebied van gezondheid. En waar de kansen liggen. Het invullen van de tool 'Aan de Slag' van de Gezonde School helpt om de prioriteiten en verdere koers van de school te bepalen. Ook biedt de tool tips die passen bij de specifieke situatie van een school. Andere handige hulpmiddelen zijn de Toolkit Schoolpleinen, waarmee je de huidige situatie van het beweeggedrag van kinderen op het schoolplein in kaart brengt en de scan bewegingsonderwijs, die inzicht geeft in de kwaliteit van de gymlessen op school.

Stap 2

De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator begeleidt de school bij het opstellen van een sport- en beweegbeleid. Er zijn verschillende mogelijkheden. De school kan het bewegingsonderwijs aanpassen en uitbreiden of kiezen voor meer sport- en spelactiviteiten tijdens de lunchpauzes.
Bekijk hier hoe andere scholen het doen.

Stap 3

Als er een plan voor een nieuw sport- en beweegbeleid ligt, is het belangrijk dat hier draagvlak voor komt binnen de school. Lees hier hoe je dat aanpakt.

Stap 4

De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator denkt met je mee over de uitvoering. Wat heb je nodig om het nieuwe sport- en beweegbeleid door te voeren?
Welke partijen kunnen een rol spelen? Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers en aanbieders van sport- en beweegactiviteiten.

Stap 5

Terwijl de school werkt aan implementatie van het nieuwe beleid, is het ook tijd om de kinderen en hun ouders te informeren over de veranderingen. Het is belangrijk dat zij achter het nieuwe beleid staan. Lees hier hoe je de kinderen en ouders kunt enthousiasmeren.

Stap 6

Welke eigen bijdrage wordt gevraagd aan de ouders? De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator helpt de school bij het berekenen van de eigen bijdrage en
bij het ophalen ervan.

Stap 7

De school koopt middelen en materialen in voor de uitvoering van het sport- en beweegbeleid. Denk aan sportattributen als ballen, linten en fluitjes.

Stap 8

Het nieuwe sport- en beweegbeleid gaat van start: een gezamenlijk, feestelijk moment voor de hele school!

Stap 9

Monitoring en evaluatie, onder andere aan de hand van ervaringen van betrokkenen en de Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator. Tips voor monitoring en evaluatie zijn hier te vinden. Bekijk ook eens de keuzewijzer van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding met daarin verschillende methoden voor het volgen van de beweegontwikkeling van leerlingen. Of het overzicht van het Mulier Instituut met daarin de meest gebruikte meetinstrumenten voor motorische vaardigheden.

Monitoring en evaluatie

Hoe reageren leerlingen en leerkrachten op de veranderingen in de school? Hoe lopen de activiteiten? Hebben de veranderingen effect? Het monitoren en evalueren van de activiteiten is een belangrijk onderdeel van De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Gebruik bijvoorbeeld leerlingvolgsystemen en motorische tests om het beweeggedrag en de motoriek van leerlingen te volgen. Handige hulpmiddelen hiervoor zijn te vinden bij:
  • Het Mulier Instituut: creëerde een overzicht van de meest gebruikte meetinstrumenten voor motorische vaardigheden, en een rapportover de inzet van meetinstrumenten binnen een integrale aanpak voor betere motorische vaardigheden.
  • De KVLO: ontwikkelde een keuzewijzer met leerlingvolgsystemen en motorische tests voor het volgen van beweegontwikkeling.
Klik hier voor meer informatie over monitoring en evaluatie binnen De Gezonde Basisschool van de Toekomst.

Vragen? Neem contact met ons op!
Wij vragen jouw akkoord voor het gebruik van cookies op onze website. Meer informatie over wat cookies zijn, welke cookies op onze website worden gebruikt en wat ze bijhouden is beschikbaar in het onderdeel cookies van ons privacy statement

Akkoord  Niet akkoord