Monitoring en evaluatie

In het kort

Hoe gaat het? Die vraag is belangrijk om te blijven stellen. Ook wanneer je school of gemeente al een tijdje met De Gezonde Basisschool van de Toekomst op stoom is. Júist dan. Want die vraag biedt mogelijkheden om het programma verder te verfijnen en aan te passen aan de context. Daarom is monitoring en evaluatie een belangrijk onderdeel van het plan van aanpak.

Grofweg wil je twee dingen weten: hoe verloopt het proces? En boeken we resultaat? Door regelmatig te monitoren en te evalueren, krijg je inzicht. Hoe je dat aanpakt? Daar zijn verschillende manieren en tools voor. De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator die door de school wordt aangesteld kan het voortouw nemen in de monitoring en ontwikkeling.

Procesevaluatie

Tool 'Aan de slag'

Een goed hulpmiddel voor het evalueren van het proces is de tool 'Aan de Slag' van de Gezonde School. Het invullen van de tool helpt om de huidige situatie in kaart te brengen en de prioriteiten en verdere koers van de school te bepalen. Ook biedt de tool tips die passen bij
de specifieke situatie van een school.

Gesprekken met betrokkenen

Het is belangrijk om in gesprek te blijven met de verschillende partijen die betrokken zijn bij De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Hoe vinden leerkrachten, ouders, kinderen en aanbieders van gezonde activiteiten het allemaal gaan? Deze gesprekken kunnen zowel
informeel als tijdens formele evaluatiemomenten plaatsvinden. Tijdens ouderavonden bijvoorbeeld. Of tijdens inloopsessies na school of het spreekuur bij de voedingsconsulent, jeugdarts of de GGD. Je kunt betrokkenen ook via enquêtes vragen naar hun mening.

Klankbordgroep

Het kan een goed idee zijn om een klankbordgroep op te richten. Deze kan bestaan uit ouders en leerlingen. Ook is het nuttig als de belangrijkste partners (de school, kinderopvangorganisatie, GGD, gemeente, sport- en cultuurcoaches) op gezette tijden hun ervaringen en
suggesties voor verbetering met elkaar delen.

Impact meten

Natuurlijk wil je weten: zijn we op de goede weg? Boeken we resultaten, met de veranderingen die we hebben doorgevoerd in de school? Om daar een antwoord op

te krijgen, kun je verschillende dingen doen: zelf gegevens verzamelen of gebruik maken van gegevens die er al zijn.

Zelf gegevens verzamelen

Een manier om inzicht te krijgen in een aantal leefstijlindicatoren van kinderen is De Gezonde Jeugd Monitor. Deze bestaat uit een Leefstijl Quiz en een MQ Scan. In de Leefstijl Quiz beantwoorden kinderen spelenderwijs vragen over bijvoorbeeld sport en bewegen, voeding en
slapen. De MQ Scan monitort de motorische ontwikkeling van kinderen tijdens de gymles. De uitkomsten kunnen aanleiding geven om het beleid op school aan te scherpen. Klik hier voor meer informatie over De Gezonde Jeugd Monitor.

Een school kan er ook voor kiezen om zelf vragenlijsten uit te zetten onder leerlingen, ouders en leerkrachten, om zo gerichte informatie op te halen. Dit kost echter veel tijd. Ook zijn de resultaten soms moeilijker te interpreteren.

Maak gebruik van bestaande gegevens

Door middel van schoolbezoeken verzamelt de GGD om de zoveel jaar informatie over de gezondheid van kinderen. Deze bezoeken vinden meestal twee keer tijdens de basisschooltijd plaats. Tijdens deze bezoeken wordt de lengte en het gewicht van kinderen gemeten.
Ouders ontvangen een vragenlijst, met vragen over de gezondheid van hun kind. Een ander onderzoek van de GGD is de zogenaamde Kindmonitor. Dit is een vragenlijstonderzoek onder ouders van kinderen tussen de 0-12 jaar waarin wordt ingegaan op verschillende
onderdelen van gezondheid.

Of je gebruik mag maken van de gegevens van de GGD, in het kader van monitoring en evaluatie van De Gezonde Basisschool van de Toekomst, dient te worden overlegd met de GGD.
Let op: de onderzoeken van de GGD hebben een relatief lage frequentie. De gegevens worden niet ieder jaar verzameld. Omdat vragenlijsten voor ouders een groot onderdeel van de onderzoeken vormen, kan bij een lage respons een incompleet beeld ontstaan.

Stappenplan

Stap 1

Bij de start van De Gezonde Basisschool van de Toekomst is het slim om helder te krijgen wat een school al doet op het gebied van gezondheid. En waar de kansen liggen. Het invullen van de tool 'Aan de Slag' van de Gezonde School helpt om de prioriteiten en verdere koers van de school te bepalen. Ook biedt de tool tips die passen bij de specifieke situatie van een school.

Stap 2

Bepaal welke gegevens over de gezondheid van kinderen voor uw school of gemeente van belang zijn. Zijn dat cijfers over het gewicht van kinderen, over hun eet- en beweeggedrag, of allebei? Kijk welke manier van monitoren en evalueren hier het best op aansluit.

Stap 3

Ga (en blijf) in gesprek met de betrokken partijen. Praat met leerkrachten, ouders, kinderen en aanbieders van gezonde activiteiten. Doe dit op informele ontmoetingsmomenten, maar organiseer ook formele evaluatiemomenten. Luister naar de ervaringen en suggesties voor verbeteringen. Meer informatie over communicatie en het creëren van draagvlak is hier te vinden.

Stap 4

Structurele evaluatiemomenten zorgen ervoor dat monitoring en evaluatie er niet bij in schieten, maar op de agenda blijven staan. Tip: loop tijdens de evaluatiemomenten de tool 'Aan de Slag' nogmaals door, voor een goed zicht op de stand van zaken en eventuele doorgroeimogelijkheden. Wanneer het project langer loopt, kan de frequentie van de evaluatiemomenten langzaam afnemen.