Voeding

In het kort

Gezond eten geeft kinderen energie om te groeien, spelen, leren en bewegen. Ze voelen zich fysiek fit en zitten lekker in hun vel. Daardoor kunnen ze zich goed concentreren, lesstof snel opnemen en zich optimaal ontwikkelen. Dat kinderen gezond eten is dus heel belangrijk. Basisscholen spelen hierin een belangrijke rol. Steeds meer scholen stimuleren water drinken, gezonde lunch en/of een gezond traktatiebeleid. De Gezonde Basisschool van de Toekomst is er om je te informeren en inspireren om met gezonde voeding op school aan de slag te gaan. Scholen kiezen zelf hoe zij gezonde voeding een plek geven in de schooldag, en welke keuzes ze daarin maken. Deze pagina biedt ideeën, tips en inspiratie hoe je met gezonde voeding aan de slag kan gaan.

Gezonde voeding met impact

Een gezonde lunch biedt een stevige basis voor iedere dag. Scholen die aan de slag zijn met De Gezonde Basisschool van de Toekomst zorgen op minimaal drie dagen per week voor een lunch die voor 80% past binnen de Schijf van Vijf. Hoe die lunch er precies eruitziet, verschilt per school. Er zijn verschillende manieren waarop een gezonde lunch ingevuld kan worden:
  • Zelfsmeerlunch op school: Leerlingen smeren zelf hun boterhammen met gezonde keuzes die op de school worden aangeboden.
  • Gezonde lunchtrommel van thuis: Kinderen nemen een gezonde lunch mee, waarbij ouders de lunchtrommel van hun kind vullen met gezonde producten.
  • Gecaterde (warme) lunch: De school kiest ervoor om een voedzame maaltijd te laten bezorgen.

 

Samenstelling lunch

Er zijn verschillende aanbieders en cateraars die schoolmaaltijden verzorgen. Een gezond schoolontbijt of -lunch bestaat uit Schijf van Vijf-producten. Ga in gesprek met de maaltijdaanbieder of cateraar over deze adviezen om te bepalen of de lunch past in een gezond eetpatroon. De richtlijnen voor een gezonde en duurzame broodmaaltijd zijn samengevat in dit overzicht van het Voedingscentrum. De richtlijnen voor een gezonde en duurzame warme maaltijd zijn als volgt:
  • Altijd groente en fruit bij de maaltijd. Kies voor groente en fruit uit het seizoen.
  • Kies volkoren granen, zoals volkorenpasta, volkoren couscous en zilvervliesrijst
  • Gebruik gezonde oliën en vetten: vloeibaar bak- en braadvet of olijfolie
  • Beperk het gebruik van zout, suiker en verzadigd vet zo veel mogelijk
  • Ga voor dranken zonder suiker, kraanwater, thee of halfvolle melk
Op verschillende scholen die aan de slag zijn met De Gezonde Basisschool van de Toekomst wordt gewerkt met weekmenu's. Om de tien weken breekt een nieuwe menucyclus aan, waarin drie verschillende weekmenu's elkaar afwisselen. Elk weekmenu wordt samengesteld volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum. Voor de week aanbreekt, ontvangen de ouders het weekmenu via een digitaal bericht. Minimaal 80% van de producten waaruit de leerlingen kunnen kiezen, staat in de Schijf van Vijf. Hieronder vind je een aantal voorbeeldweekmenu‘s.

De gezonde lunch

In dit filmpje vertelt Marlou van de GGD meer over hoe de gezonde lunch er uit ziet op basisscholen in Limburg. Waarom eten de kinderen samen?
Wat staat er op het menu?
Om deze inhoud te zien dien je externe marketing cookies te accepteren.
Akkoord

Achtergrond

Waarom gezonde voeding?

Kinderen die gezond eten, voelen zich fitter, hebben meer energie en kunnen zich beter concentreren in de klas. Ze slapen vaak beter, hebben een goede weerstand en zijn minder vaak ziek. Dat is niet alleen fijn voor hun schoolprestaties nu, maar helpt ook voor later: kinderen die op jonge leeftijd gezond leren eten, hebben later minder kans op overgewicht, hart- en vaatziekten of diabetes. Een gezonde lunch op school draagt dus bij aan een goede ontwikkeling en een gezonde toekomst. Maar er is nóg een belangrijke reden om een gezonde lunch op school te faciliteren: door ervoor te zorgen dat elk kind op school gezond eet en met een goedgevulde maag in de klas zit, zetten we een belangrijke stap naar gelijke kansen voor alle leerlingen.
 

Wat is gezonde voeding?

Gezond eten gaat over slimme keuzes maken. Maar wat is gezond en wat kun je beter laten staan? En hoe houd je ook nog rekening met het milieu en voedselveiligheid? Het Voedingscentrum helpt daarbij, met de Schijf van Vijf als handige leidraad. Daarin staat duidelijk welke voedingsstoffen kinderen nodig hebben en welke producten daarbij passen. De Gezonde Basisschool van de Toekomst adviseert scholen om de Schijf van Vijf als basis te gebruiken. Idealiter staat 80% van de lunchproducten van de kinderen in de Schijf van Vijf. Eventueel kan je dit aanvullen met producten van buiten de Schijf van Vijf, zoals jam of appelstroop. De richtlijnen voor een gezonde en duurzamebroodmaaltijdzijn samengevat in dit overzicht van het Voedingscentrum.

Heb je vragen over wat gezond is en wat niet? Raadpleeg dan de GGD of het Voedingscentrum. Hun experts helpen graag!

Extra aandacht voor voeding

Naast een gezonde lunch voor leerlingen zijn er nog genoeg acties op het gebied van gezonde voeding. Denk bijvoorbeeld aan voedingseducatie, gezonde tussendoortjes en traktaties, of een waterdrinkbeleid.

Naast het aanbieden van gezonde voeding speelt voedseleducatie ook een belangrijke rol in het vormen van gezonde eetgewoonten. Doordat kinderen gaan begrijpen waarom gezonde voeding belangrijk is voor hun gezondheid, kunnen ze zelf bewuste en gezonde keuzes maken op het gebied van voeding. Er zijn verschillende manieren om als school aan de slag te gaan met voedseleducatie. Op onderstaande pagina‘s is hier meer informatie over te vinden:
Op veel scholen eten kinderen tussendoor iets. Hoe mooi is het als dat ook gezond is? Je kunt ouders vragen om alleen gezonde tussendoortjes mee te geven, of ze op school aanbieden. Denk aan een appel, worteltjes of wat radijsjes, en af en toe iets anders, want variatie helpt kinderen nieuwe smaken leren waarderen. Steeds meer scholen die meedoen aan De Gezonde Basisschool van de Toekomst passen ook hun traktatiebeleid aan. Bijvoorbeeld door feestelijke activiteiten te organiseren in plaats van traktaties, of door te vragen om een gezonde traktatie. Zo blijft het leuk en gezond! Kijk voor meer tips eens op deze pagina van het Voedingscentrum.
Water drinken is gezond. Als je suikerhoudende dranken uit de school weet te weren, ben je al een heel eind. In plaats van suikerhoudende dranken mogen leerlingen en meesters en juffen onbeperkt hun beker of flesje vullen bij de kraan.Eventueel zijn aanvullingen van melkproducten of thee mogelijk.

Handige informatie en tips

Er is veel kennis beschikbaar over gezonde voeding en het belang daarvan voor kinderen. Kijk rond op de volgende websites om informatie en inspiratie op te doen:
Om kinderen, leerkrachten en ouders te informeren en stimuleren, kun je posters in school hangen over gezonde voeding. Bijvoorbeeld over de Schijf van Vijf, over gezonde broodtrommels en over tussendoortjes. Deze zijn te bestellen via het Voedingscentrum. Via Wij Kiezen Groente en Fruit kun je posters downloaden die het eten van groente en fruit stimuleren.
Wanneer kinderen samen in de klas lunchen, zijn er borden, bekers en bestek nodig. De school kan dit aanschaffen en de ouders om een bijdrage vragen. De school kan ook aan ouders vragen zelf een set aan te schaffen.
Behalve gezond en lekker, is het belangrijk dat alle voeding die school aan kinderen aanbiedt, veilig is en dat er rekening wordt gehouden met duurzaamheid. Wat is de milieu-impact van kaas en van boterhamworst? Waar en hoe lang bewaar je melk? Wat doe je met fruit dat blijft liggen? Het zijn vragen die ertoe doen, als je op school begint met het aanbieden van een schoollunch. Hier vind je veelgestelde vragen, antwoorden en tips:
Scholen die geen lunch op school (kunnen) verzorgen, maar wél graag willen dat leerlingen gezond eten, kunnen hierover afspraken maken met ouders. Broodtrommelbeleid, noemen we dat. Als school kun je ouders ook helpen bij het samenstellen van een gezonde broodtrommel, door ze te informeren en handige tips te geven. Trommel zonder Rommel biedt volop inspiratie.

Stappenplan

Voor scholen die aan de slag willen met gezonde voeding, heeft De Gezonde Basisschool van de Toekomst een stappenplan opgezet.

Stap 1

Bij de start van De Gezonde Basisschool van de Toekomst is het slim om helder te krijgen wat een school al doet op het gebied van gezondheid. En waar de kansen liggen. Het invullen van de tool 'Aan de Slag' van de Gezonde School helpt om de prioriteiten en verdere koers van de school te bepalen. Ook biedt de tool tips die passen bij de specifieke situatie van een school.

 

Stap 2

De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator begeleidt de school bij het opstellen van een nieuw voedingsbeleid. Er zijn verschillende mogelijkheden. De school kan bijvoorbeeld regels opstellen (of aanscherpen) voor de lunchtrommels die kinderen van huis meenemen. Maar de lunch kan voortaan ook door school worden verzorgd. Zo doen deze scholen het.

Stap 3

Als er een plan voor een nieuw voedingsbeleid ligt, is het belangrijk dat hier draagvlak voor komt onder de leerkrachten. Lees hier hoe je dat aanpakt.

Stap 4

De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator denkt met je mee over de uitvoering. Wat heb je nodig om het nieuwe voedingsbeleid door te voeren? Welke partijen kunnen een rol spelen? Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers en aanbieders van gezonde voeding. Lees: lokaal netwerk.

Stap 5

Terwijl de school werkt aan implementatie van het nieuwe voedingsbeleid, is het ook tijd om ouders te informeren over de veranderingen. Het is belangrijk dat zij achter het nieuwe beleid staan. Lees hier hoe je kinderen en ouders enthousiasmeert.

Stap 6

Welke eigen bijdrage wordt gevraagd aan de ouders? De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator helpt de school bij het berekenen van de eigen bijdrage en bij het ophalen ervan.

Stap 7

De school koopt middelen en materialen in voor de uitvoering van het voedingsbeleid. Denk aan een koelkast, borden en bestek.

Stap 8

Het nieuwe voedingsbeleid gaat van start: een gezamenlijk, feestelijk moment voor de hele school!

Stap 9

Monitoring en evaluatie, onder andere aan de hand van ervaringen van betrokkenen en De Gezonde Basisschool van de Toekomst-coördinator. Tips voor monitoring en evaluatie zijn hier te vinden.

Monitoring en evaluatie

Hoe reageren leerlingen en leerkrachten op de veranderingen in de school? Hebben de veranderingen effect? Monitoring en evaluatie vormen een belangrijk onderdeel van De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Klik hier voor meer informatie.

Vragen? Neem contact met ons op!
Wij vragen jouw akkoord voor het gebruik van cookies op onze website. Meer informatie over wat cookies zijn, welke cookies op onze website worden gebruikt en wat ze bijhouden is beschikbaar in het onderdeel cookies van ons privacy statement

Akkoord  Niet akkoord